[Luật SHTT] Lần đầu luật hóa quyền SHTT với sản phẩm do AI tạo ra → ảnh hưởng trực tiếp tới doanh nghiệp công nghệ & startup AI
Phân tích thay đổi
Luật SHTT sửa đổi 2025 lần đầu tiên công nhận khả năng xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với các đối tượng được tạo ra có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI). Đây là bước ngoặt lớn trong khung pháp lý về SHTT tại Việt Nam, đặt nền tảng cho việc bảo hộ sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và các sản phẩm sáng tạo được tạo ra với sự hỗ trợ của AI.
Tác động pháp lý & thực tiễn
- Doanh nghiệp công nghệ và startup AI có thể đăng ký bảo hộ quyền SHTT cho sản phẩm do AI tạo ra, tăng giá trị tài sản trí tuệ.
- Chính phủ được giao quy định chi tiết về phát sinh quyền, xác lập quyền và xác định chủ thể quyền — nghĩa là còn cần Nghị định hướng dẫn trước khi áp dụng thực tế.
- Nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực AI có thêm cơ sở pháp lý để triển khai hoạt động R&D tại Việt Nam.
- Tranh chấp về quyền sở hữu giữa người phát triển AI và người sử dụng AI sẽ có khung pháp lý để giải quyết.
Đối tượng bị ảnh hưởng
So sánh & bối cảnh
Trước thay đổi
Pháp luật SHTT không có quy định nào về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm được tạo ra bởi AI hoặc có sự tham gia của AI. Các sản phẩm do AI tạo ra nằm ngoài phạm vi bảo hộ.
Sau thay đổi
Luật chính thức thừa nhận khả năng xác lập quyền SHTT đối với đối tượng được tạo ra có sử dụng hệ thống AI. Chính phủ sẽ ban hành Nghị định hướng dẫn chi tiết về điều kiện phát sinh quyền, thủ tục xác lập và xác định chủ thể quyền.
Timeline hiệu lực
Luật được Quốc hội thông qua năm 2025. Hiệu lực dự kiến từ 01/01/2026. Nghị định hướng dẫn chi tiết chưa được ban hành.
Bối cảnh quốc tế
Việt Nam là một trong những quốc gia đầu tiên trong ASEAN có quy định pháp luật rõ ràng về SHTT gắn với AI, theo xu hướng của EU AI Act và các khung pháp lý quốc tế đang hình thành.