[Luật SHTT] Cho phép dùng dữ liệu đã công bố để huấn luyện AI → doanh nghiệp AI có cơ sở pháp lý rõ ràng để thu thập dữ liệu
Phân tích thay đổi
Lần đầu tiên pháp luật Việt Nam cho phép sử dụng hợp pháp văn bản và dữ liệu về đối tượng quyền sở hữu trí tuệ đã được công bố công khai để nghiên cứu, thử nghiệm và huấn luyện hệ thống trí tuệ nhân tạo. Quy định đặt ra điều kiện: việc sử dụng không được ảnh hưởng bất hợp lý đến việc khai thác bình thường quyền của chủ sở hữu.
Tác động pháp lý & thực tiễn
- Doanh nghiệp AI có cơ sở pháp lý rõ ràng để thu thập và sử dụng dữ liệu công khai cho mục đích huấn luyện mô hình, giảm rủi ro pháp lý.
- Chủ sở hữu quyền SHTT vẫn được bảo vệ — luật đặt giới hạn 'không ảnh hưởng bất hợp lý' đến quyền khai thác thương mại.
- Các tổ chức nghiên cứu, trường đại học có thêm không gian pháp lý cho hoạt động R&D liên quan đến AI.
- Cần chờ Nghị định hướng dẫn để xác định rõ thế nào là 'ảnh hưởng bất hợp lý' trong thực tế.
Đối tượng bị ảnh hưởng
So sánh & bối cảnh
Trước thay đổi
Việc sử dụng tác phẩm, dữ liệu có bản quyền để huấn luyện AI nằm trong vùng xám pháp lý. Không có quy định cụ thể cho phép hay cấm, gây rủi ro cho doanh nghiệp AI.
Sau thay đổi
Luật cho phép rõ ràng việc sử dụng dữ liệu đã công bố để huấn luyện AI, với điều kiện không ảnh hưởng bất hợp lý đến quyền của chủ sở hữu. Đây là ngoại lệ bản quyền (copyright exception) dành riêng cho AI.
Timeline hiệu lực
Luật được Quốc hội thông qua năm 2025. Hiệu lực dự kiến từ 01/01/2026. Ranh giới 'bất hợp lý' sẽ được làm rõ trong Nghị định hướng dẫn.
Bối cảnh quốc tế
Quy định tương tự 'text and data mining exception' trong EU Copyright Directive (Art. 3–4), nhưng phạm vi áp dụng hẹp hơn — chỉ giới hạn cho dữ liệu đã được công bố công khai.